noc i dzień dziecięca matematyka edukacjawnaszymdomu.pl blue sky

Kalendarz czasu – pojęcie następstwa dnia i nocy, dni tygodnia oraz miesięcy i pór roku

Kalendarz czasu – pojęcie następstwa dnia i nocy, dni tygodnia oraz miesięcy i pór roku

Początek roku stanowi idealną porę na poruszenie tematyki związanej z rytmiczną organizacją czasu. W tym roku rozpoczęliśmy od różnicowania dnia i nocy, następnie zajęliśmy się następstwem pór roku. Temat czasu i jego przemijania towarzyszy nam na co dzień. Wojtek wykazuje coraz to większe zainteresowanie – jaki dziś dzień tygodnia? Jaki mamy miesiąc? Która godzina? Obecnie skupiliśmy się na dniach tygodnia, Wojtek potrafi powiedzieć jaki jest dziś dzień tygodnia, a także jaki będzie jutro. Praca z kalendarzem bardzo go interesuje.

Dziś przedstawię w jaki sposób Wojtek nauczył się operować kalendarzem czasu i skąd pomysł na takie, a nie inne działania. Studiując miałam okazję zapoznać się z metodą profesor Edyty Gruszczyk – Kolczyńskiej (z czego się bardzo cieszę). Program edukacji matematycznej napisany jest w sposób prosty, dzięki temu każdy, kto ma chęć podjąć proces edukacyjny ze swoim dzieckiem, poprzez rozmowę i odpowiednie działanie będzie w stanie przekazać mu podstawy edukacji matematycznej. W edukacji w naszym domu korzystamy jak na razie z wybranych elementów tejże koncepcji – dostosowanych do aktualnych zainteresowań oraz umiejętności jakie posiada Wojtek. Cały program przeznaczony jest dla dzieci sześcio- i siedmioletnich. Dziecięca Matematyka to koncepcja edukacji matematycznej, która wspiera rozwój umysłowy dzieci, a prowadzona systematycznie według zawartych w podręczniku zaleceń zapewni osiągnięcie sukcesu w nauce. Z całego serca polecam tę pozycję wszystkim nauczycielom edukacji wczesnoszkolnej, a także rodzicom, ponieważ jak nadmienia prof. Edyta Gruszczyk – Kolczyńska „Najlepsze rezultaty można uzyskać wówczas, gdy dorośli zajmujący się dzieckiem dążą do tego samego celu i czynią to w podobny sposób. Taka harmonia jest niezwykle cenna dla wszechstronnego rozwoju i edukacji dziecka.” 1

Dzięki rytmicznej organizacji czasu dziecko potrafi uświadomić sobie, że czas jest uporządkowany według pewnych ustaleń, że posiada swoją rytmiczną ciągłość. Rytmiczna organizacja czasu pozwala dziecku zrozumieć następstwo dnia i nocy, pór roku, dni tygodnia oraz następstwo miesięcy (taką kolejność proponuje program).

 Uświadomienie dziecku następstwa dni i nocy

W jaki sposób pokazałam Wojtkowi zmienność dnia i nocy?

Wycięłam pierścień oraz przygotowałam kształty w różnych kolorach.

Opowiedziałam Wojtkowi historię o tym jak zaczyna się dzień, świeci słońce, które w ciągu dnia wędruje od wschodu do zachodu i tam zachodzi – kończy się dzień i zaczyna się noc.

Po czym opowiedziałam o nocy – jest noc. Na niebie świeci księżyc i gwiazdy. Kończy się noc, bo wstaje słońce i jest dzień.

Taką historię opowiedziałam mu trzy razy, żeby zobaczył, że dzień i noc następują po sobie.

Zaproponowałam ułożenie kalendarza. Wojtek wybrał pomarańczowe koło – słońce, a szaro niebieskie – księżyc. Na pierścieniu Wojtek układał koła, tak by pasowały do opowiadania. Kiedy powstał kalendarz Wojtek wskazując na dane koło mówił: dzień, noc, dzień, noc, dzień… i zauważył, że tak jest cały czas – po dniu jest noc, a po nocy dzień i to się nie kończy.

Nasz kalendarz wygląda tak – przedstawia układ dwójkowy

noc i dzień dziecięca matematyka edukacjawnaszymdomu.pl blue sky

Taki kalendarz kołowy jest podstawą wyjściową do nauki wszystkich innych zmienności pór roku, dni tygodnia oraz miesięcy. Dzięki takiemu układowi dziecko doskonale zdaje sobie sprawę, że upływający czas się nie kończy.

Pory roku

Postępujemy analogicznie jak przy następstwie dnia i nocy. Ten kalendarz przedstawia układ czwórkowy.

pory roku dziecięca matematyka edukacjawnaszymdmu.pl blue sky

Dni tygodnia

Należy przygotować pierścień oraz min. 21  karteczek z zapisanymi na nich nazwami dni tygodnia (u nas skończył się atrament w piórze, ale Wojtek nie chciał tego zmieniać i tak zostało). Dla Wojtka jest to trudne ćwiczenie, ponieważ nie potrafi jeszcze czytać, jednak różnicuje już niektóre wyrazy – szczególnie niedzielę, ponieważ w niedzielę Tata jest w domu i spędzamy wspólnie czas. Kalendarz z nazwami dni tygodnia przedstawia układ siódemkowy.

dni tygodnia dziecięca matematyka edukacjawnaszymdomu.pl blue sky

Dodatkowo, żeby Wojtek mógł popracować z nazwami dni tygodnia przygotowałam mu karty z nazwą dnia np. PONIEDZIAŁEK i jedną kropką, która oznacza pierwszy dzień w tygodniu. Wojtek liczy kropki, układa je od najmniejszej wartości do największej, po czym mówię jak dany dzień się nazywa. Wojtek – jeden, Ja – poniedziałek, Wojtek – dwa, Ja – wtorek itd. Kiedy ma tak ułożone karty, odszukuje karteczki z kalendarza kołowego i układa pod spodem, następnie kolejno układa na pierścieniu i wspólnie odczytujemy.

Miesiące w roku

Do tego etapu jeszcze nie doszliśmy. Podczas nauki następujących po sobie miesięcy, należy przygotować ok. 36 karteczek z nazwami 12 miesięcy. Czytamy napisy i układamy kalendarz kołowy, prosimy, aby dziecko zrobiło to samo. Miesiące w roku liczy się w układzie dwunastkowym.

Powyższe kalendarze pozwolą zobaczyć czas, jako coś ciągłego,  nieskończonego. Wszystkie zawarte tu zadania pokazują dzieciom, że czas jest zorganizowany w rytmiczny sposób. Dostrzeganie regularności m.in. dnia i nocy oraz układanie kalendarzy kołowych wymaga od dzieci przełożenia jednej reprezentacji na drugą.

Jak Wam podoba się takie podejście do tematu przemijania czasu?

Artykuł ten powstał na podstawie treści zwartych w poniższych publikacjach oraz notatek z czasów studenckich:

1.      Gruszczyk – Kolczyńska E., Zielińska E., Dziecięca matematyka. Książka dla rodziców i nauczycieli, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa  1997, s. 7 – 8;  38 – 43.

2.      Gruszczyk – Kolczyńska E., Zielińska E., Wspomaganie rozwoju umysłowego czterolatków i pięciolatków. Książka dla rodziców, terapeutów i nauczycieli przedszkola, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2004, s. 143 – 145.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *