Badanie wzorca lateralizacji

Tak jak obiecałam w poprzednim wpisie lateralizacja (http://edukacjawnaszymdomu.pl/?p=263) dziś opiszę Wam, w jaki sposób możecie sami wykonać badanie wzorca lateralizacji Waszego dziecka.

W jakim celu badać wzorzec lateralizacji?

Prób lateralizacji dokonuje się po to, by określić, która strona ciała dziecka jest dominująca. Należy po kolei określić dominację narządów parzystych tj. oka, ucha, ręki, nogi.

Co ważne? Z perspektywy koordynacji wzrokowo – ruchowej, która stanowi jeden z bardzo ważnych elementów podczas procesu pisania, jest dominacja oka oraz ręki.

 

W jaki sposób badać wzorzec lateralizacji (dominacji stronnej)?

Badania wzorca można dokonać poprzez obserwację dziecka w trakcie wykonywania przez niego codziennych czynności. Można również zaaranżować kilka sytuacji zabawowych, podczas ich wykonywania przez dziecko, rodzic zaznaczy na arkuszu, która strona ciała dziecka dominuje.

Co ważne? W trakcie badania wzorca lateralizacji dziecko nie powinno być świadome, że jest poddawane badaniu. Tylko i wyłącznie czynności wykonywane spontanicznie dadzą prawdziwy obraz dominacji stronnej.

Kiedy badać?

Badania diagnostyczne możliwe jest do przeprowadzenia dopiero u trzyletniego dziecka (tak wskazuje literatura). W tym wieku dziecko osiąga odpowiedni poziom rozumienia instrukcji słownych, dojrzałości motorycznej czy naśladownictwa. Dzieci młodsze często podczas sprawdzania dominacji oka przykładają rurkę w kierunku nasady nosa i patrzą obuocznie. Nie jest do dowód na nieustaloną dominację, tylko jest to brak umiejętności precyzyjnego wykonana zadania.

(Tak robił Wojtek – odczekałam pewien czas i już się dokładnie określił, przykładając rolkę do lewego oka. Z doświadczenia już wiem, że taką rzetelną diagnozę lateralizacji najlepiej przeprowadzić w czwartym roku życia dziecka. U Wojtka proces lateralizacji jeszcze trwa, prawdopodobnie został źle zdiagnozowany przez panią logopedę. Maił być prawo uszny, teraz okazuje się, że jest lewo uszny ?! Przyglądałam się w jaki sposób wykonuje poszczególne zadania, w domu. Zadania wykonywanie spontanicznie i coś mi się zaczęło nie zgadzać. Postanowiłam sama zagłębić się w temat. I oto rezultaty.)

Gotowi do startu? Start!

– Wydrukuj arkusz badania wzorca lateralizacji, który dla Ciebie przygotowałam. (Napisz proszę do mnie wiadomość. Prześlę arkusz na Twoją pocztę, ponieważ jeszcze nie opanowałam dodawania plików do pobrania na blogu). Wystarczy, że zaznaczysz X w odpowiedniej rubryce np. jeśli dziecko patrzy przez rolkę papieru lewym okiem to stawiasz pod spodem X itd. Kiedy wykonacie wszystkie próby, spokojnie zliczysz te X i zaznaczysz na dole prawdopodobny wzorzec lateralizacji Twojego dziecka –  łatwe? Łatwe.

– przygotuj wszystkie potrzebne przedmioty, których użyjesz podczas badana. Najlepiej zgromadź wszystko w koszyczkach: na oko, na ucho, rękę i nogę. Wszystko będzie pod ręką.

Uwaga: Bardzo ważne jest ustawienie przedmiotów. Wszystkie przedmioty np. słoiczek, rurkę, piłkę itd. Natęży ustawić w linii środkowej ciała dziecka, w taki sposób, by mogło wykonać zadanie prawą, jak i lewą ręką, okiem, uchem, nogą.

*Dodatkowo, przy badaniu ucha. przedmioty mają leżeć na stole, na środku, dziecko ma przyłożyć do nich ucho, bez dotykania rękoma.

* Jeszcze taka podpowiedź – przy nawlekaniu korali, jak określić, która ręka jest dominująca? Taka, która jest zawsze aktywna, która manipuluje, druga ręka natomiast pełni rolę jedynie pomocniczą. I tu – większość dzieci manipulują sznurkiem, wsuwając go do otworu koralika. Mniejszość, stanowią dzieci, które manipulują koralikiem, by natrafić otworkiem na sznurek.

*Rodzic może dowolnie zmieniać kolejność prób, w zależności od zainteresowań dziecka.

– zaczynamy:

I. Określenie dominacji oka:

Zadaniem dziecka jest wykonanie kolejnych prób: patrzenie przez rolkę papieru, patrzenie przez dziurkę w kartce, oglądanie kalejdoskopu, zaglądanie do butelki (tu ważne by była z ciemnego szkła).

Zadaniem rodzica jest zaznaczenie, którym okiem dziecko wykonało każde zadanie.

Zrobiłam zdjęcia Wojtkowi,  dla lepszej orientacji 😉

  1. Patrzenie przez rolkę papieru (można wyglądać np. za okno, bądź szukać np. gdzie jest lampa, kontakt itp.)

2. Patrzenie przez dziurkę w kartce. Z tej perspektywy słabo widać, którym okiem patrzy. Należy podejrzeć, do którego oka zbliżył dziurkę. Kartka musi być na tyle duża, by zasłaniała oboje oczu.

3. Oglądanie kalejdoskopu

4. Zaglądanie do butelki. Pod butelkę można podłożyć pieniążek, wtedy można zapytać dziecko czy coś jest na dnie butelki. Już wspomniałam, że najlepiej, gdy butelka jest z ciemnego szkła, my mamy akurat butelkę po oliwie z oliwek (oczywiście wymytą w środku) może być butelka po syropie lub inna.

II. Określenie dominacji ucha.

Zadaniem dziecka jest wykonanie kolejnych prób: słuchanie tykającego zegarka, słuchanie ukrytej, grającej zabawki, słuchanie ukrytego robaczka, słuchanie szumu muszelki.

*Dominacja ucha jest najtrudniejsza do badania. Ważne, by dziecko wykonało zadanie bez wykorzystania ręki, o tym pisałam również wyżej. Dlaczego?  Np. zabawa telefonem zazwyczaj wskazuje na preferencję reki, a nie ucha. Chwytamy telefon dominującą ręką i przykładamy go po stronie dominującej ręki, ponieważ inny chwyt jest nienaturalny i niewygodny.

1. Słuchanie tykającego zegarka.

2. Słuchanie ukrytej, grającej zabawki

3. Słuchanie ukrytego robaczka. Tu mamy motylka, który oczywiście nic nie mówi ;). Można poprosić dziecko, by sprawdziło, czy robaczek, (tu motylek) się odzywa, czy coś mówi? Nie? Pewnie, że nie, przecież to tylko zabawka 😉 Tu Wojtek sprawdza, jakie zwierzątko ukryło się w koszyczku (już po wykonu zadania).

4. Słuchanie szumu muszelki. Nie mam zdjęcia, nie zdążyłam zrobić.

III. Określenie dominacji ręki.

Zadaniem dziecka jest wykonanie kolejnych prób: wrzucanie koralików do butelki, odkręcanie słoiczka i wyjmowanie z niego kulki, przypinanie klamerek, nawlekanie koralików na sznurówkę.

1. Wrzucanie koralików do butelki. Ustawiamy koraliki, guziczki (w zależności, co mamy) i buteleczkę nico oddalone od dziecka, by dziecko mogło samo przybliżyć sobie „sprzęt” do pracy. Wojtek tu akurat ustawił pomoce w ten sposób. Puste naczynie powinno stać po prawej stronie, by transfer materiału odbywał się od lewej do prawej. Przełożył kilka koralików prawą ręką, jednak zmienił ją na lewą rękę i lewą dokończył zadanie. dlatego w arkuszu zapisałam lewą rękę.

2. Odkręcanie słoiczka i wyjmowanie z niego kulki. Tu niestety mamy za mały słoiczek, powinien być taki, by cała rączka do niego weszła i sięgnęła kulkę. Tu zwracamy uwagę, która ręka odkręciła słoiczek, i która sięgnęła po kulkę.

3. Przypinanie klamerek. Wojtek przypinał do papierowego talerzyka, można użyć paska kartki, sznurówkę. Patrzymy, która ręka przypina.

4. Nawlekanie koralików na sznurówkę. Tak jak pisałam w podpowiedziach wyżej, patrzymy na rękę aktywną.

IV. Określenie dominacji nogi.

Zadaniem dziecka jest wykonanie kolejnych prób: kopnięcie piłki, skakanie na jednej nodze, stanie na jednej nodze, wchodzenie i schodzenie po schodach.

Co do stania na jednej nodze. To  trzylatki robią to w charakterystyczny sposób – unoszą kolano do góry, a nie – jak dorosły – zgina nogę tu tyłowi.

Tu niestety nie mam żadnych zdjęć, ponieważ czynności te są tak szybko wykonywane, że nie zdążyłam ich uwiecznić 😉

KONIEC

Interpretację prób lateralizacji Wojtka opiszę, jednak to już jest materiał na kolejny wpis.

Na zakończenie należy podsumować, którym okiem, uchem ręką, nogą dziecko wykonało więcej prób.

Wykonanie 4 prób jedną np. ręką jest prawdopodobnie wynikiem ustalonej dominacji.

Wykonanie 1 próby jedną i 3 prób drugą np. ręką wymaga dalszej obserwacji.

Wykonanie 2 prób prawą i 2 prób lewą np. ręką jest prawdopodobnie wynikiem braku dominacji.

Występują następujące wzorce lateralizacji:

lateralizacja prawostronna – dominacja ta występuje po prawej stronie osi ciała, tzn.

prawe oko, prawe ucho, prawa ręka i prawa noga,

lateralizacja lewostronna – dominacja występuje po lewej stronie osi ciała, tzn.

lewe oko, lewe ucho, lewa ręka i lewa noga,

lateralizacja niejednorodna, czyli skrzyżowana – dominacja jest ustalona i występuję po obu stronach osi ciała, tzn. tu jest wiele możliwości – np. prawe ucho, lewe oko, prawa ręka i prawa noga lub prawe ucho, lewe oko, lewa ręka, prawa noga itp.

lateralizacja nieustalona – dominacja  nie wykształciła się, dziecku jest obojętne którą częścią ciała wykonuje tę samą czynność, np. rysuje i prawą i lewą ręką.

Określenie wzorca lateralizacji przez rodzica jest wstępnym etapem w procesie poznania dziecka, w stosunku to pogłębionej „diagnozy klinicznej”, która jest dokonywana w poradni psychologiczno – pedagogicznej.

Działaniami terapeutycznymi powinny być objęte dzieci, które skończyły 3 rok życia i stwierdzono u nich lateralizację skrzyżowaną (zwłaszcza w formule prawa ręka – lewe oko), lewostronną lub nieustaloną lateralizację

To tyle. Mam nadzieję, że badanie wzorca lateralizacji będzie dla Was wspaniałą przygodą.

Wy sprawdzajcie lateralizację swoich dzieci.

Ja, napiszę jeszcze jeden post dotyczący lateralizacji i podpowiem, jakie ćwiczenia należy zastosować, gdy lateralizacji okaże się być lewostronna, skrzyżowana lub nieustalona.

Do dzieła – powodzenia!

Jeśli podczas badań, będziesz miał drogi Czytelniku wątpliwości, zachęcam Cię do kontaktu ze mną. Razem coś wymyślimy 😉

 

Artykuł ten powstał na podstawie treści zwartych w poniższych publikacjach:

Bala J., Bogdanowcz M., Klima E., Ocena lateralizacji czynności ruchowych. Zestaw zadań diagnostycznych., Z.P.H. Pilch, Ustroń 2011.

Cieszyńska J., Korendo M., Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka. Od noworodka do 6. roku życia., Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2015.

Piotrowska – Madej K., Żychowicz A., Smart Hand Model. Diagnoza i terapia ręki u dzieci., Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk 2017.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *